Chi phí giáo dục đại học và nghịch lý “công nghệ rẻ – học phí cao”

Công nghệ rẻ đi, giáo dục lại đắt hơn

Chi phí công nghệ trong giáo dục giảm rõ rệt. Nền tảng học tập, lưu trữ dữ liệu, hội nghị trực tuyến và trí tuệ nhân tạo đều trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Nhiều công cụ từng chỉ dành cho các tổ chức lớn nay có thể được sử dụng với chi phí rất thấp.

Tuy nhiên, học phí đại học tại nhiều hệ thống lại tiếp tục tăng. Khoảng cách giữa chi phí công nghệ và chi phí học tập ngày càng giãn rộng, tạo ra một nghịch lý khó lý giải nếu chỉ nhìn từ góc độ kỹ thuật.

Vấn đề nằm ở chỗ công nghệ không phải là yếu tố quyết định cấu trúc chi phí của giáo dục đại học.

Cấu trúc chi phí truyền thống không thay đổi cùng công nghệ

Học phí đại học phản ánh một cấu trúc chi phí phức tạp hơn nhiều so với nền tảng học tập. Campus, cơ sở vật chất, bộ máy hành chính, dịch vụ sinh viên, hoạt động thương hiệu và xếp hạng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí vận hành.

Ngay cả khi một phần giảng dạy được chuyển sang môi trường số, phần lớn cấu trúc này vẫn được giữ nguyên. Công nghệ được thêm vào như một lớp bổ sung, không phải là yếu tố tái thiết kế toàn bộ hệ thống.

Kết quả là chi phí không giảm, thậm chí còn tăng do phải duy trì song song hai mô hình vận hành.

Học phí phản ánh mô hình tổ chức, không phản ánh chi phí học tập thực tế

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng học phí phản ánh trực tiếp chi phí giảng dạy. Trên thực tế, học phí phản ánh mô hình tổ chức của cơ sở giáo dục.

Sinh viên không chỉ chi trả cho nội dung học tập, mà còn cho hệ thống quản trị, hạ tầng vật lý, dịch vụ đi kèm và cả những chi phí không tạo giá trị học thuật trực tiếp. Điều này giải thích vì sao cùng một chương trình, chi phí có thể chênh lệch rất lớn giữa các mô hình tổ chức khác nhau.

Giáo dục đại học vì thế trở thành một sản phẩm có cấu trúc chi phí cứng, khó điều chỉnh linh hoạt.

Công nghệ không tự động tạo ra giáo dục giá thấp

Việc áp dụng công nghệ không đồng nghĩa với việc học phí sẽ giảm. Nếu công nghệ chỉ được dùng để số hoá quy trình cũ, chi phí tổng thể vẫn giữ nguyên. Thậm chí, chi phí còn tăng do đầu tư thêm hạ tầng và nhân sự công nghệ.

Giáo dục giá thấp chỉ xuất hiện khi công nghệ đi kèm với việc tái cấu trúc mô hình tổ chức: giảm phụ thuộc vào campus vật lý, tinh gọn bộ máy hành chính và tập trung nguồn lực vào giá trị học thuật cốt lõi.

OECD (2021) lưu ý rằng hiệu quả chi phí trong giáo dục đại học chỉ đạt được khi chuyển đổi số đi kèm với thay đổi cấu trúc tổ chức, thay vì chỉ là đầu tư công nghệ.

Người học đang gánh chi phí của hệ thống, không chỉ chi phí đào tạo

Một phần lớn học phí phản ánh chi phí duy trì hệ thống, không phải chi phí đào tạo cá nhân. Người học gián tiếp chi trả cho các yếu tố như thương hiệu, mở rộng cơ sở vật chất hoặc cạnh tranh xếp hạng, dù những yếu tố này không luôn gắn trực tiếp với trải nghiệm học tập.

Điều này đặt ra câu hỏi về tính hợp lý của mô hình chi phí trong bối cảnh người học ngày càng quan tâm đến hiệu quả đầu tư và khả năng sử dụng văn bằng sau tốt nghiệp.

Sự mất cân đối giữa chi phí và giá trị cảm nhận trở thành áp lực lớn đối với giáo dục đại học truyền thống.

Định vị SwissEdu⁺ trong bài toán chi phí giáo dục đại học

SwissEdu⁺ tiếp cận bài toán chi phí từ góc độ kiến trúc hệ thống, không từ góc độ cắt giảm đơn lẻ. Thay vì duy trì cấu trúc campus-centric, SwissEdu⁺ được thiết kế như một kiến trúc giáo dục số, trong đó chi phí được phân bổ lại theo giá trị học thuật.

Các yếu tố không tạo giá trị trực tiếp cho học tập được tinh gọn hoặc loại bỏ. Nguồn lực được tập trung vào thiết kế chương trình, đảm bảo chất lượng, governance (cấu trúc quản trị tổng thể) học thuật và khả năng đối sánh văn bằng. Công nghệ đóng vai trò nền tảng vận hành, không phải là một lớp chi phí bổ sung.

Cách tổ chức này cho phép SwissEdu⁺ cung cấp giáo dục quốc tế với mức chi phí hợp lý hơn, trong khi vẫn giữ được cấu trúc học thuật rõ ràng và khả năng sử dụng văn bằng trong môi trường toàn cầu.

Chi phí hợp lý như một yếu tố của công bằng giáo dục

Chi phí không chỉ là vấn đề tài chính, mà còn là vấn đề tiếp cận. Khi học phí vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người học, giáo dục đại học trở thành đặc quyền thay vì cơ hội phát triển năng lực.

Các mô hình giáo dục được thiết kế lại theo hướng tinh gọn, minh bạch và tập trung vào giá trị học thuật tạo ra khả năng mở rộng tiếp cận mà không đánh đổi chất lượng. Chi phí hợp lý trở thành một phần của công bằng giáo dục trong kỷ nguyên số.

SwissEdu⁺ lựa chọn định vị mình theo hướng này, coi việc tái cấu trúc chi phí là điều kiện cần để giáo dục đại học có thể phục vụ người học toàn cầu một cách bền vững.